May sarong haciendero kaidto na pina-adal nin agrikultura si aki sa U.P. Los Banos. Sarong aldaw pigkonsulta niya si saiyang aki kun ano an gigibohon sa mga kino na inuubos an saiyang mga paroy. Sabi kan aki: 'Tay, spray-hon mo nin ikos.
Naisip ko ini huli kan Piso-kada-Ikog-nin-Kino na proyekto ni Mayor Dycoco kan Libon bilang pangontra sa naglalakop na destroso nin kino sa mga kaomahan sa agrikultural na banwaan. Dai ko irerecomendar na warakan ni Mayor Dycoco nin ikos an mga kaomahan kundi boot ko lang risahon na an pagdakul na ini nin mga kino sintomas nin bakong balanseng ekolohiya. Nangangahulugan ini na kulang na an mga halas asin mga gamgam na iyong nagkakan kan mga kino. Mantang magayon an programa ni Mayor sa panghalipot na panahon, dapat garo hilingon man an panghaluyan na solusyon, na kabali na an paghapot kun sain na si mga rimoranon o kaya si mga sayong.
Kino man an sakong naisip na imahen sa simbag ni Fr.Wilmer Tria ki Harvey Keh sa posisyon kan huri manongod sa suporta niya sa pangapodan ni Supreme Court Chief Justice Puno para sa moralidad sa gobyerno. Si Keh, presidente kan Youth Leadership and Social Entrepreneurship sa Ateneo de Manila-School of Government. Dai ko aram kun sain o anong okasyon ipinahayag ni Keh an saiyang posisyon na iyo nganing sinimbag ni Tria sa sarong bukas na surat na pigpadara niya samo sa email. Alagad, susog sa blog mismo ni Keh asin duman sa pig-forward kaidto ni Dr. Andy Gimpaya sa e-group kan samong Ateneo H.S. Batch 74, si Keh nagtutubod sa importancia kan edukasyon asin marhay na padalagan nin gobyerno - o mas popular na "good governance" sa literatura ni kauswagan o development. Saro kan saiyang mga "idol," sa lengwahe kan bagong henerasyon, iyo si Jess Robredo.
Segun ki Tria, sa hogop-hogop ni Keh na magtampok nin mga bagong bayani, nalingawan kaini na isabi an katotoohan. Sa saiyang metaporikal na tataramon: "...you fortified a myth, a fantasy of good governance embellished by all the trimmings of a Disney movie." Kaya, indirektamente, sinasabi ni Tria na si Robredo asin an saiyang mga naginibo, sarong mito. Halimbawa, an pighahambog kan Naga na "people's participation" asin an pagtulod kaini nin "transparency asin accountability," mga tataramon nin mga yaon sa development work na kun saimong gamiton garo abracadabra na mabukas nin pintuan nin mga pagmidbid asin "awards," garong sarong "double-speak" ta segun ki Tria an "consultation" saro man sanang "information dissemination." O kaya an website kan Naga mayo nganing sinasabi manongod kan "white elephants" na Naga City Coliseum asin Naga City Sports Complex. O magin an mga konsehal kan ciudad, na nagin na sana pabrika nin mga ordinansa. An siisay man na minakontra, nagigin "frozen delight" asin sasalidahan sa saiyang komitebang pinamamayuhan.
Kaya siisay naggibo kan mito na si Robredo? Ki Tria, trabaho ini kan mga "media consultant, P.R. men or by any other name they are called," na minabilog sa isip nin tawo nin positibong retrato o imahen. Arog baga kan simpleng istilo nin pamumuhay ni Robredo. Segun saiya, an imahen bakong marhay na sukulan nin marhay na padalagan nin gobyerno.
Dai akong pagkontra sa panan-aw na ini ni Tria. Yaon siya sa Naga asin orog niyang naoobserbaran an padalagan kan ciudad. Saro pa, an kuwestiyon nin pagigin bayani, sarong madoot na kadlagan. Kadakul kang hahawanon nganing maliwanagan. Boot kong sabihon, an sarong mito, na minapoon man nanggad sa imahinasyon, sarong "construct," o pigbilog na sarong imahen. An pagtubod ni Keh asin ni Tria parte kan proseso kan pagbibilog na ini. An imahen man mismo kan sarong bayani napapairarom man sa nasambit na proseso nin pagbibilog asin paggagaba. Siguro, malinaw pa man satong giromdom an libro kaidto ni Glen May na pigririkisa an heroismo ni Bonifacio, o magin si mga nagkukuwestiyon man kaidto kan heroismo ni Rizal na soboot, pigpadrinohan kan mga Amerikano an istatura bilang national hero. O digdi sa sato, si kuwestiyon ki Ola o maging si ibang kaiba sa Quince Martires o mga Bikolnon na pigkokonsiderar na bayani kan panahon nin Kastila.
Kaipuhan ta an mga pagrikisa asin mga kritisismong siring kaini, arog kan pagsisirni o pagdalisay nin sarong bulawan. Halimbawa, si Mariano Abella na saro kan mga pinadusahan kan mga Kastila kan 1896, may record na pinawarang saysay an pagkaelehir bilang gobernador kan Ambos Camarines kan 1904 kan Civil Governor na si Luke E. Wright. Ini, huli ta "que durante mucho tiempo antes de la election sus agentes reconocidos recorrian el distrito tratando de hacer sentir a los electores la influencia corruptora del dinero," o sa Bikol, huli sa pamamakal nin boto. Alagad, ano an mga kasalan na ini makakapaina daw sa pagtubod kan iba na sinda bayani? An boot kong sabihon, an konsepto nin heroismo, sa lengwahe ni Kuya Kim, "paweather weather lang." Ngonian pa lang, an Bureau of Post ginibohan na tulos nin selyo si Pacquiao. Sa aga, baka si Arroyo gibohon na Pinoy Idol kan mga arog ni Abalos, para sa "accountability asin transparency," o kaya ni Garcillano, bilang pagmidbid sa pagigin honesto sa pirilian.
Kaipuhan ta an mga pagrikisa asin kritisismong ini huli ta parte man ini kan derecho nin sarong namamanwaan sa sarong demokratikong sociedad. Sa hiling ko si Robredo dai puedeng iyo sanang basolon kan pagbabaha sa Naga, siring na dai siya puedeng basolon manongod kan "commercialization" kan Penafrancia Fiesta (na hona ko ibabali ni Tria sa saiyang mga isyu), huli ta sa enot, an problema kan kapalibutan, problema nin kadaklan. Bako ining lokal na problema o kan Naga sana. Asin sa huri, huli ta an pagpapakusog kan pagtubod pagmangno kan hirarkiya nin simbahan asin mismong kabali sa simbahan. Bako ini ki Caesar. An kakulangan o kapalpakan man sa Naga City People's Council dapat hilingon sa mahiwas na lente. Ano daw an kakulangan asin mga kapalpakan na ini, kaluyahan kan enterong sistema na nakatindog na, asin proseso na yaon na? Sa hiling ko an mga kaluyahan na ini parte nin ano man na proseso o istraktura. Alagad, dai nangangahulugan na dapat nang bayaan ini huli digdi. Bako daw na mas marhay na magbilog kaysa sa maggaba?
An sarong puntong siento porsyentong minaoyon ako ki Tria iyo an isyu manongod sa "succession" sa city hall, na segun saiya sarong manipestasyon nin pagiisip asin padalagan nin sarong tradisyonal na politiko. Bako ining pagsumbiling ki Robredo o amay na pamumulitika. Sa hiling ko, balido an obserbasyon na ini. Mantang dai nahihiling kan mga taga-Naga na may lugar pa man para sa iba na manibirhan bilang City Mayor sa ciudad, pirmeng pagdududahan si Robredo sa saiyang mga motibo asin mga pagtubod. Pagmagpalyar siya, maluwas na binilog man lang palan siya sa hormahan nin tradisyonal na politiko na soboot saiyang sinisikwal.
Madara ini sa sakong huring punto manongod sa kino. An Naga, garo an kaomahan sa Libon na kinikino ngonian. Kun marhay an paroy sa ciudad, siguro huli sa marhay na abono, marhay an patubig, marhay an pagbantay asin pagasikaso laban sa golden kuhol asin mga kosta, kun ano man an mga kabaing kaini sa sarong ciudad. Kun kinikino man ini ngonian, baka kaya inubos-kun-ubos na an mga rimoranon asin sayong, ano man an saindang kabaing, sa ciudad.
Kun siring, dapat garong sprayon nin ikos an Naga.
Subscribe to:
Post Comments (Atom)
No comments:
Post a Comment