"Gray Areas"

Igwa kaidtong art exhibit sa Manila na pinag-partisipara nin mga parasurat. Saro kan obra na pinahiling duman iyo si ginibo kan depuntong Alfrredo Navarro Salanga na may titulong "Military Intelligence." Si gibo niya, na inaapod na sarong "installation work," mga brown envelopes na kun buksan mo may mga laog na garo mga mata. Karakter kan mga arog kaining obra, bako an taan kaogmahan an mata, kundi an papagisipon ka, na iyo ngani an epekto kan ginibo ni Salanga. Ini huli ta napapanahon kaidto si mga inaapod na "secret marshalls," si mga nasa serbisyo sa militar o sa pulis na pinawarak kaidto sa Manila na dai nakauniporme. Si puntirya ninda si mga hold-upper orog na sa mga sasakyan panpubliko. Mayong sala sa pagtitipon nin datos sa mga suspetsado nin krimen, na parte nin military inteligence operation, alagad, an nakakatakot iyo an paggamit kan siring na operasyon, kaiba na an pondo, nganing an militar o pulis magin garo sarong Big Brother na nagiikog-ikog sa buhay nin sarong sibilyan sa sarong soboot demokratikong sociedad. Asin ini an nakakangirhat, na iyo nganing garo boot ipahiling ni Salanga, sa saiyang obra.

Siring man kaining ngirhat an namatean ko kan mahiling ko sa You Tube and video kan pagkakabadil na nagkawsa kan kagadanan kan sarong itom na joven na hali pa lang sa pagdalan kan fireworks display sa San Francisco kan bagong taon. Si Oscar Grant, an biktima, pinababa kan mga BART police (ini an mga pulis na nagtataong seguridad sa linya nin tren na nagbibiyahe sa Bay Area digdi sa California) huli sa soboot suntukan na nangyari sa laog kan tren. Sa video kan sarong pasahero na pinahiling sa mga istasyon nin television digdi, mahihiling na nakatukaw na an biktima asin sa saro pang video, nakataas pa an saiyang kamot mantang pinupugulan siya kan may tolong pulis. Nasa imbestigasyon na an kaso asin nakatutok ini sa anggulo kun tuyo o aksidente an pagkakabadil kan biktima.

An insidente minapagiromdom sato kan saro man na nakaka-agid na pangyayari nin kagadanan nin mag-ama kan Disyembre 5 sa United Paranaque Subdivision. An kagadanan kan duwa resulta kan sarong operasyon nin mga pulis na igwang "tip" sa planong hold-up kan mga miembro kan Waray-Waray asin Ozamiz group sa sarong opisina sa sinambit na lugar. Sa ngonian, susog sa imbestigasyon kan Commission on Human Rights, dai pa malinaw kun hali sa anong grupo, kun sa Highway Patrol Group, o sa Special Action Force o hali sa Southern Police Command an nakagadan sa mag-ama. Kaya sabi kan biyuda kan biktima, "So no one killed my husband and child."

Nakakangirhat an siring na mga sitwasyon, enot, huli ta an mga inbuelto mga tawong sinusueldohan kan satong buwis nganing mag-ataman kan satong siguridad. Ika-duwa, an operasyon, halimbawa, sa Paranaque, igwa nang naenot o advance information an mga pulis, kaya lohikal sanang maghapot kita, ano an napasala, ano ta nadamay an inosenteng sibilyan. Siring man an minadalagan na hapot sa sinabi kong kagadanan kan joven na itom na kontrolado na ngani kan mga pulis an sitwasyon.

Puedeng sabihon kan mga awtoridad na an siring na mga sitwasyon kadakul inaapod na "gray areas." Bakong klaradong "black and white." Kaya an pag-otob kan "rules of engagement," na giya sa siring na mga sitwasyon bakong pasil. Puede kong bakalon an siring na argumento, afuera sa sarong punto na bakong dapat pig-manso an mga pulis asin militar nganing mamanehar nin tama an siring na mga sitwasyon? Nin huli ta kun arog kaiyan kaya an argumento, na iyo nganing nagluluwas na pigdedepensa kan pulis, lalo kaining tinutukudan an satong kahandalan asin ngirhat na kun uminabot asin maotro palan an siring na sitwasyon dai kita makaka-asa sa mga pulis na mabidbidan an itom asin an puti. An rason na dakul "gray areas," sa hiling ko, sarong convenienteng dulagan na magpadagos an siring na palpak na trabaho. Ini an nakaka-agid na rason kun kaya nakakalibre an mga opisyal sa presenteng administrasyon, sa pangengenot ni Presidente Arroyo, sa mga kinaiinvueltohan kaining mga isyu. Halimbawa na sana an pag-apod sa sarong Comelec Commissioner ("Will I still win by 1 million?") mantang dai pa tapos an birilangan sa eleksyon, o kaya an sarong Undersecretary of Justice sa kaso kan Alabang Boys. Kun susumahon, sa kaso kan mga invueltong pulis, puede ta ining hilingon na ejemplo nin "incompetence," na puedeng kaiba na an pagkaka-igwa nin magatol na tamuldo; o kaya pagsasayang kan buwis nin mga namamanwaan sa mga gastos arog kan "police intelligence."