Sa San Jose State University kun sain ako nag-aadal ngonian, igwang istatuwa nin duwang itom na lalaki na dukong nakatindog sa victory stand na mahihiling mo sa mga sports meet, an saindang mga kumos na kamot na naka-itom na guantes, nakataas sa doros. Sa nakakagiromdom kan 1968 Olympics sa Mexico, matatandaan na ini an ginibo ninda Tommie Smith asin Juan Carlos pakatapos nindang makua an bulawan asin bronse sa 200-meter dash. Sa panahon kaidto na an kolor nin kublit mahiwas na isyu pa man sa mga perang nasyon kan kinaban, kaibanan na an Estados Unidos, an aksyon ninda Smith asin Carlos masasabing simboliko man nanggad. Sa media, inapod ninda idtong "Black Power salute." Pinahimutikan ini ni Smith sa saiyang librong "Silent Gesture," na sabi niya, simbolo nin suporta sa derechos humanos sa irarom kaidto kan International Olympics Human Rights project. Alagad, bako ini an sakong tema sa kolum na ini.
Sinambit ko lang ini bilang patindugan kan sakong paghorop-horop sa kapangganahan ni Barack Obama, na dai manenegaran sarong makasaysayan na momento sa Estados Unidos. Boot ko man ining ihiras bakong sa tubod ako na siya an remedyo kan sala kan policia kan Amerika sa relasyon kaini sa ibang nasyon kan kinaban, kundi kan leksyon kan momentong ini sa politika kan minoriya sa Pilipinas. Kan paka-anunciar pa lang sa media kan kapangganahan ni Obama, nagin garo Bagong Taon an eksena sa samong unibersidad na kan aga, ginibong mga election precincts an ibang mga classrooms. Eksena idtong nagpagiromdom sako, bilang parte kan reportorial team kaidto kan Radio Veritas, kan piglilibot mi na an Metro Manila pakatapos na mapahali an diktador na si Marcos.
May rason na mag-ogma an Amerika ki Obama, orog na sa mga minoriya. Momento idtong haloy nindang hinalat, asin an pinakaharaning imahen na mapahiling kan antisipasyon na ini iyo an lalawgon ni Jessie Jackson na naghihibi mantang nagdidiskurso si Obama sa Chicago pakatapos kan pag-ako ni McCain kan saiyang kadaugan. Mantang saralak an mga rason, primeramente an ekonomiya asin giyera sa Iraq, an nakatabang sa kapangganahan ni Obama na nagsabing siya nagdalagan bakong bilang African-American kundi bilang Amerikano, dai manenegaran na nagin rason man an kolor nin kublit digdi. Mahihiling ini sa boto kan 25 porsiyento kan mga elehidor na katubuan an edad 60 pataas, na nagsuporta ki McCain. Alagad, maliwanag na nagkaigwa naman nin pagbabago sa demograpiya kan botantes kan Amerika ta haros 60 porsiyento, na mga jovenes, an nagsuporta ki Obama. Dai maiibitaran an pagbabago; asin bako ining pag-otro sa islogan ni Obama kundi pahayag nin katooohan, siring sa sinambit kaidto kan sarong Griyegong pilosopo.
Asin ini an leksyon na siguro dapat paghorop-horopan kan minoriya sa politika sa Pilipinas, na an kahulugan bako sana katakod sa eleksyon kundi an kapangyarihan nin mga namamanwaan. Baliskad an realidad sa satong nasyon na an didikit na mga nagkakapot nin poder - an mga tradisyonal na mga politikong pamilya, an oligarkiya kaibahan na an konserbatibong sektor nin Simbahan, an militar asin ibang mga armadong grupo - an naghahadi sa katubuan kan 80 milyon na populasyon kan Pilipinas.
Dai dapat ining magdanay kun boot tang magkaigwa nin pagbabago sa dalagan nin satong pangoro-aldaw na pagkabuhay. Dai madudulagan an pagbabago sa kinaban. Nagibo ta na ini asin kaya ta pang ma-otro na dai nag-aarog sa ibang modelo. Kun minsan, kaipuhan lang an mga toninong na aksyon arog kan ginibo ni Smith asin Carlos sa Olympics. O magin an pag-awit, siring kan rawit-dawit na "I, too, sing of America" kan itom na parasurat na si Langston Hughes, na sarong apirmatibong pagtubod asin, angay na kanta sa kapangganahan, kaibahan na an triumfo ni Obama. Ginibohan ko ini nin dakitaramon para sa parehong kahulugan asin katuyuhan, na ngapit magtukaw man kita sa "atubang nin lamesa" nin ekwalidad asin paggalang nin kapwa nilalang:
Minaawit man, ako, Amerika.
Ako an itom na tugang.
Sinusubol ninda akong magkakan sa kusina
Pag mag-abot an mga kaiba,
alagad ako mina-ogma,
asin minakakan na marhay,
asin minatalubong makusog.
Sa aga,
maatubang ako sa lamesa
pag mag-abot an iba.
Mayong makusog boot
masabi sakong
"Magkakan ka sa kusina,"
Pakatapos.
Apuera digdi,
mahihiling ninda gurano ako kagayon
asin masusupog sinda-
Ako, man, Amerika.
