MANONGOD SA DILA ASIN PAGNAMIT

An enot na minapasaluib sa Pinoy iyo an saiyang dila asin pagnamit. Garo nasabi na ini ni Gilda Cordero Fernando sa saro niyang essay ("Where's the Patis?", garo). Pakalihis man nanggad nin perang aldaw digdi sa Steyts na katubuan may trigo, dakul na asin asin asukar, asin karneng baka, mga ensalada an sinasabsab; napungaw na an sakong dila kan mga kinatudan: prinitos na sapsap kaiba an ginisang maluto pagka-aga, may sawsawan na suka na may sili o kaya kamatis na may sibulyas asin laya; tsokolateng kakaw gibo sa Baao, pagpangodto, inihaw na tilapia haling Buhi, may kaagom na kinilaw na pako dara-dara kan mga Agta hali sa Waras, sa pamanggihan, okoy na buyod ka-ilusyon an tinuktok.

Ining huri an nagigiromdoman ko an ritwal nin paggibo: an tagadtad kan sundang sa tuktukan (kaya arog kaiyan an pangaran); an hamot kan pinulpog na tanglad, an namamarong na buyod na pinabayaan sa istanteng kawayan nin mga tolong aldaw. Nagiromdoman ko an mga kadaragahan ni Luis (Cabalquinto) sa saiyang tula "Passing By Women at the Riverside in Magarao" (dai na ako sigurado kan titulo, magurang man kamo!) alagad, prueba ini na malingawan na an mga rawit-dawit bako lang an rason kan nagpabuyong magrawit-dawit.

Alagad, yaon na ako digdi ngonian. "Have come, am here.", sabi ngani kaiyan ni Xoce Garcia Villa. Yet, I haven't really come man, come on. Ano ka man baya ta siring an dinudumanan? Kaya, pakalihis na matoom ko na an mga ruta kan mga bus na sakong sinasakyan hinanap ko na an mga Oriental Stores nganing magbakal kan mga natudan. Oriental, kaya mga Tsino o kaya Vietnamese an yaon duman, may mga Pinoy na pagkakan man, pati ngani katnga o la-ing sa Tagalog. Makangalas ta dai na ako napupungaw, asin ngonian pusuan na an sakong dila na magkakan maski anong inaapag kan lamesa kan Amerika, sarong dakulaon na buffet na dapat mag-ingat ka ta baka ma ecoli (na bako man daang totoo na sa Taco Bell nagpoon, iyo garing na kun maulakitan ka kaini, sa taco-bets ka man madalagan, pasintabi sa mga nagkakakan).

Nganing maghalipot an sakong istorya, asin kun huna nindo pinasaluib ko na an sadiri kong dila, dangoga. Kan magbasa ako kan sakong poem sa English (kun sain ako dai nagsurat sa haros beynteng taon); sabi kan sakong professor sa confessional poetry, "you have a sincere and authentic voice, especially with your diction." Ehem, na boot sabihon, yaon pa man an tinuktok sa sakong dila. Dapat, ta arin managom sa sarsa kaining "maalsom, maharang an namit," na sa pagkaliputok asin lumhok, mapapakurahaw ka nin "Viva la virgen!" (Hali sa sakong rawit-dawit na "Pagkakakan nin Tinuktok").